តាមការប៉ាន់ប្រមាណនូវការស្តារឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយទ្វេរគុណក្នុងឆ្នាំ២០១០ ការចូលរួមចំណែករបស់ស្ត្រីចំពោះសេដ្ឋកិច្ចមិនបានទទួលនូវកតិគុណដែលសមនឹងបានទេ ក្នុងខណៈពេលដែលស្ត្រីនៅតែមិនទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីកំណើននៃសេដ្ឋកិច្ចនោះ។
លោកស្រីមូរ សុខហួរ សមាជិកសភាមកពីគណបក្សសមរង្ស៊ី និងជាអ្នកតស៊ូមតិជាន់ខ្ពស់ខាងយេនឌ័រ បានមាន
ប្រសាសន៍ថា៖ «វាគឺមិនយុត្តិធ៌មសោះសម្រាប់ស្ត្រីយើងក្នុងការបរិច្ចាកចំពោះសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេស ក្នុងខណៈពេលដែលមានការវិនិយោគតិចតួចទៅលើសុខភាព ការអប់រំ និងអាជីវកម្មធុនតូច និងមធ្យម ដែលជាកន្លែងមានស្ត្រីច្រើនលើសលុបធ្វើការ»។
បើយោងទៅតាមអ្នកជំនាញ និងអង្គការអភិវឌ្ឍន៍បានឲ្យដឹងថា ស្ត្រីបានជួបនូវការប៉ះទង្គិចដ៏ខ្លាំងដោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ បើទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រវត្តិសាស្ត្រវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលបានទន្ទ្រានពិភពលោកនៅក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គឺនឹងអាចជាឱកាសមាសដើម្បីផ្ដល់អំណាចដល់ស្ត្រី ទាំងតួនាទីក្នុងសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។
អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិមានការិយាល័យអនុតំបន់សម្រាប់អាស៊ីខាងកើត នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក (ILO-SRO Bangkok ) បានប្រាប់សេដ្ឋកិច្ចថ្ងៃនេះថា «វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកបញ្ជាក់នូវភាពបរាជ័យនៃគំរូសេដ្ឋកិច្ចមួយ ដែលទទួលស្គាល់ដោយមនុស្សជាច្រើនហើយត្រូវបានបង្កើតឡើង និងគ្របដណ្តប់ដោយបុរស។ វិបត្តិនៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះអាចបង្ហាញនូវឱកាសថ្មីដល់ស្ត្រីដើម្បីដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយបុរស ហើយនិងបញ្ចេញសំលេងរបស់ពួកគាត់ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសង្គមឲ្យកាន់តែប្រសើរឡើង»។
ការចូលរួមចំណែករបស់ស្ត្រីចំពោះសេដ្ឋកិច្ច
បើយោងតាមរបាយការណ៍វាយតំលៃយេនឌ័រនៅកម្ពុជា ឆ្នាំ២០០៨(CGA)របស់ក្រសួងកិច្ចការនារី បានឲ្យដឹងថា កម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺមានស្ត្រីប្រហែលពាក់កណ្តាលដោយក្នុងនោះពលការិនីមាន៤៩,៤% ក្នុងចំណោមកម្លាំងពលកម្មសរុបនៅឆ្នាំ២០០៤។ ប៉ុន្តែសម្រាប់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ស្ត្រីមានចំនួនច្រើនជាងបុរសដោយសារតែវិសមាមាត្រនៃការបាត់បង់នូវអាយុជីវិតរបស់បុរស ក្នុងកំលុងពេលពីរទសវត្សរ៍នៃសង្គ្រាមស៊ីវិល។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ការផ្លាស់ប្តូរក៏កើតមានឡើងក្នុងខណៈពេលដែលជំនាន់នៃទារកជាប្រុសដ៏ច្រើនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០បានគ្រប់អាយុបំរើការងារ ហើយការចូលរួមរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងកម្លាំងការងារក៏មានការធ្លាក់ចុះផងដែរ។
នៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០កំណើននៃឧស្សាហកម្មវាយនភ័ណ្ឌនៅប្រទេសកម្ពុជាមានការកើនឡើងគួរឲ្យកត់សំគាល់ ដែលជាសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្ដូរបែបផែននៃការងារសំរាប់ស្ត្រីពីការងារមិនផ្លូវការទៅកាន់ការងារផ្លូវការជាមួយនឹងប្រាក់កំរៃ។ បើយោងទៅតាមរបាយការណ៏CGA បានឲ្យដឹងថា ចំណែករបស់ស្ត្រីនៅក្នុងការងារមានប្រាក់កម្រៃគឺលោតពីតិចជាង២៧%ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ទៅដល់ច្រើនជាង៤០%ក្នុងឆ្នាំ២០០៤។
ពលការិនីកាត់ដេរវ័យក្មេងជាមួយនឹងប្រាក់កំរៃថេរអប្បបរមានៃច្បាប់ និងប្រាក់ថែមម៉ោងអាចនឹងបង្កើននូវប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគាត់ទៅដល់ជាមធ្យម៧៥ដុល្លា ក្នុងមួយខែ។ បន្ទាប់មកពួកគាត់ក្លាយទៅជាអ្នករកស៊ីចិញ្ចឹមគ្រួសារ ដែលជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ជាប្រាក់កាស ម្ហូបអាហារ ការថែទាំសុខភាព ក៏ដូចជាការអប់រំ សម្រាប់ឪពុកម្តាយនិងបងប្អូនរបស់ពួកគាត់។
ប៉ុន្តែភាគច្រើននៃស្ត្រីគឺនៅតែត្រូវបានបង្ខាំងនៅក្នុងការងារផ្ទាល់ខ្លួន ឬការងារគ្រួសារដែលមិនទទួលបានប្រាក់កំរៃ។ ប្រហែលជា៨៣%នៃការងាររបស់ស្ត្រីគឺស្ថិតនៅក្នុងផ្នែកមិនផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ហើយចំនួនដ៏លើសលុបជាងអ្នកធ្វើការជាបុរសនៅក្នុងផ្នែកឧស្សាហកម្ម ហើយនិងផ្នែកសេវាកម្ម។
ក្នុងកំណត់ត្រារបស់លោកស្រី ជឹម ម៉ាណាវីនាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយ និងជាអ្នកគាំទ្រសមភាពយេនឌ័របានឲ្យដឹងថា «ការកើនឡើងនៅក្នុងការនាំចេញនៃវិស័យវាយនភណ្ឌបានបង្កើនឲ្យមាននូវការកើនឡើងនូវចំនួនការងារផងដែរ ពិសេសគឺសំរាប់ស្ត្រី»។ កំណត់ត្រានោះបានបង្ហាញទៀតថា«ភាគច្រើននៃស្ត្រីដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងកិច្ចការជំនួញផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគាត់។ ពួកគាត់គឺជាកតាលិករក្នុងការជំរុញឲ្យកិច្ចការជំនួញរស់រាន និងឆ្ពោះទៅមុខ ក្នុងខណៈពេលដែលប្តីរបស់ពួកគាត់កំពុងតែធ្វើការជាមន្ត្រីក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល ឬក៏ជួយគ្រប់គ្រងនូវកិច្ចការជំនួញផងដែរ។»
បើតាមរបាយការណ៍កាលពីខែមីនាក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលធ្វើឡើងដោយសាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ(IFC) ហើយនិងមូលនិធីអាស៊ីបានរកឃើញ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨ថា ៦២ភាគរយនៃការស្ទាបស្ទង់ជិត៦៤.០០០ កិច្ចការជំនួញគឺត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ត្រី។
ទោះជាយ៉ាងណា ឧបសគ្គជាច្រើនបានកំណត់ការផ្ដល់អំណាចខាងសេដ្ឋកិច្ចដល់ស្ត្រីបើទោះជាស្ត្រីបានចូលរួមចំណែកដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោលចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ ។
Douglas Broderick ជាអ្នកសម្របសម្រួលប្រចាំតំបន់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានមានប្រសាសន៍ថា «ស្ត្រីកម្ពុជាមាននូវដួងព្រលឹងដ៏រឹងមាំជាសហគ្រិន ហើយជាអ្នកកាច់ចង្កូតដ៏ខ្លាំងក្លាដើម្បីកាត់បន្ថយនូវភាពក្រីក្រ និងកំណើននៃការលូតលាស់នូវសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងទៅនេះ។» ហើយគាត់បានបន្ថែមទៀតថា«ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការអប់រំទាប និងការចេះអាននិងសរសេរក្នុងចំណោមស្ត្រី រួមបញ្ចូលទាំងការប្រើប្រាស់សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុនៅមានកំណត់ បានបង្ខាំងស្ត្រីនាពេលបច្ចុប្បន្នពីការទទួលបាននូវសក្ដានុពលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេបានពេញលេញ។»
ការប៉ះទង្គិចដ៏ខ្លាំងក្លា
ដោយសារតែធម្មជាតិនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងតួនាទីប្រពៃណីដែលបានដាក់កំណត់ទៅលើស្ត្រីនាំឲ្យពួកគាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកទទួលរងគ្រោះបំផុតអំពីវិបត្តិនេះ។
បើយោងទៅតាមសមាគមរោងចក្រកាត់ដេរនៅកម្ពុជា (GMAC) ដែលបានប្រាប់ទៅកាន់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ(ILO)ថា វិស័យវាយនភ័ណ្ឌជាផ្នែកដែលទទួលផលប៉ះពាល់បំផុតដោយសារតែវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច ដោយកម្មករ កម្មការិនីប្រមាណជា៧០.០០០នាក់បានបាត់បង់ការងាររបស់ពួកគាត់តាំងពីឆ្នាំមុន ហើយក្នុងចំណោមពួកគាត់ទាំងនោះគឺមាន៩០%ជាស្ត្រី។ ភាគច្រើននៃស្ត្រីដែលបាត់បង់ការងារគឺត្រូវតែស្វែងរកនូវមធ្យោបាយផ្សេងទៀតដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរបស់ពួកគាត់ ប៉ុន្តែជារឿយៗគឺពួកគាត់ខ្វះខាតនូវជំនាញដើម្បីធ្វើ។
បើតាមប្រសាសន៍របស់លោកស្រី ជឹម ម៉ាណាវី នាយិកាប្រតិបត្តិ អង្គការវិទ្យាស្ថានបើកទូលាយបានឲ្យដឹងថា«ភាគច្រើននៃកម្មការិនីធ្វើការរោងចក្រមិនត្រូវបានផ្តល់ឲ្យនូវជំនាញវិជ្ជាជីវពិតប្រាកដ ឬការកសាងសមត្ថភាពនិងចំណេះដឹងទេ។ ពួកគាត់មិនត្រូវបានរៀបចំ ឬត្រៀមរួចរាល់សំរាប់ការផ្លាស់ប្តូរថ្មីនៅក្នុងការងាររបស់ពួកគាត់ ឬក៏ដើម្បីឈានជើងចូលទៅក្នុងការវិវឌ្ឍន៍ផ្លាស់ប្តូរនៃពាណិជ្ជកម្ម។»
ILO-SRO Bangkokក៏មានការបារម្ភថាចំណូលសុវត្តិភាពប្រពៃណីនៅទីជនបទដែលមានដូចជាអាហារនិងទីជំរកដែលផ្តល់ដោយក្រុមគ្រួសារ គឺនឹងមិនគ្រប់គ្រាន់ឡើយដើម្បីជួយនូវកម្មករកម្មការិនីវាយនភ័ណ្ឌដែលបានបាត់បង់ការងារ ក្នុងការលកលៃដោះស្រាយជាមួយវិបត្តដែលកំពុងកើតមានឡើងនោះ។ បន្ថែមពីលើនេះទៅទៀតការិយាល័យដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងបាងកកបានបង្ហាញចេញទៀតថាវាគឺមិនទាន់ច្បាស់ប្រសិនបើពួកគាត់អាចស្វែងរកនូវការងារផលិតផលនៅក្នុងភូមិស្រុករបស់ពួកគាត់បើមិនដូច្នេះពួកគាត់នឹងមិនធ្វើទេសន្តប្រវេសន៍ចេញពីកន្លែងដំបូងឡើយ។
ដោយសារតែកំរិតនៃការអប់រំរបស់ស្ត្រីនៅទាប និងមិនបានរៀបចំសំរាប់ជំរើសការងារហើយពួកគាត់ថែមទាំងប្រឈមទៅនឹងហានិភ័យជាច្រើនទៀតដែលមានទាំងការទទួលបាននូវប្រាក់កំរៃទាប លក្ខខណ្ឌការងារមិនល្អ ការកេងប្រវញ្ច័ខាងផ្លូវភេទ និង/ឬ ជួញដូរផ្លូវភេទជាដើម។
