បទវិចារណកថានេះត្រូវបានដាក់ផ្សាយលើវិបផតថលអំពីស្ត្រីកាលពីថ្ងៃទី ១៧មករាឆ្នាំ២០០៨
ដោយ ជឹម ម៉ាណាវី
នៅក្នុងពិភពលោកយើងនេះ មនុស្សទូទៅទទួលស្គាល់នូវសារសំខាន់ជាមូលដ្ឋាននៃព័ត៌មាន។ មនុស្សទូទៅអាចដឹងអំពីហេតុការកើតឡើងជំវិញខ្លួនតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗរួមមានវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ សារព័ត៌មាននានាជាលក្ខណៈបោះពុម្ពផ្សាយឬតាមរយៈអេឡិចត្រូនិក។ ល។ព័ត៌មានបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងជីវិតរស់នៅនិងការងារដែលយើងត្រូវការមិនឈប់ឈរ។
នៅក្នុងយុគសម័យសាកលភាវូបនីយកម្មនេះ អ្នកដែលទទួលបានព័ត៌មានច្រើនជាងគេ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកដែលមានអំណាចជាងគេ ។ រីឯអ្នកដែលមិនបានទទួលព័ត៌មានហាក់បីដូចជាអ្នកអវិជ្ជា ពីព្រោះថាលំហូរព័ត៌មាននាំមកនូវការចែករំលែកបទពិសោធ ការរកឃើញនិងគំនិតឆ្នៃប្រឌិតថ្មីៗ និងផ្ដល់ដល់យើងនូវចំណេះដឹងផ្សេងៗ។ ដូច្នេះហើយ អ្នកដែលមិនបានទទួលឬពុំមានលទ្ធភាពចូលទៅកាន់ព័ត៌មានត្រូវស្ថិតក្រៅពិភពនៃចំណេះដឹង។ នៅបណ្ដាប្រទេសអភិវឌ្ឍ រដ្ឋបានយកចិត្តទុកដាក់បង្កើតនិងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការចូលទៅកាន់ព័ត៌មានដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងនិងដើម្បីកសាងសង្គមមួយដែលមានចំណេះដឹងជាមូលដ្ឋាន។
ព័ត៌មានត្រូវការទៅតាមតម្រូវការរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ។ ទោះជាយ៉ាងណាគេអាចចងជាក្រុមព័ត៌មានដូចជា ព័ត៌មានឬឯកសារទាក់ទងវិស័យអប់រំ សុខភាព បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ព័ត៌មានទាក់ទងសកម្មភាពជំនាញ អំពីច្បាប់ ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ ឬអំពីការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនជាដើម។
នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះព័ត៌មាននិងឯកសារមានភាពសំបូរបែបណាស់។ ព័ត៌មាននិងឯកសារទាំងនោះ គេអាចរកឃើញនៅបណ្ណាល័យ នៅតាមគ្រឹះស្ថានសិក្សាអប់រំ តាមរយៈការបោះពុម្ព ផ្សាយនានា ហើយងាយស្រួលជាងនេះទៅទៀតគឺតាមវិបសាយដែលគេផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈអ៊ីនធឺណិត។ និស្សិត បុគ្គលិកអង្គការនិងមន្ត្រីរាជការអាចស្វែងរកបានព័ត៌មានទៅតាមប្រធានបទដែលជាសេចក្ដីត្រូវការរបស់ខ្លួន តាមរយៈវិបសាយនានា ទោះនៅកន្លែងណាក៏ដោយឲ្យតែមានតភ្ជាប់ អ៊ីនធឺណិត។ ប្រការនេះបានបង្កលក្ខណៈងាយស្រួល កាត់បន្ថយការិយាល័យធិបតេយ្យ និងពេលវេលាសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់។
តើវិបសាយគឺជាអ្វី? ហើយកើតឡើងពេលណា?
វិបសាយគឺជាកន្លែងប្រមូលផ្ដុំនៃទំព័របណ្ដាញ (web pages) រូបភាព វីដេអូ ឬឯកសារឌីជីថលផ្សេងៗ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia
បានឲ្យដឹងថាវិបសាយដំបូងត្រូវបានគេឃើញនៅឆ្នាំ ១៩៩១។ នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែ មេសា ឆ្នាំ១៩៩៣ អង្គការស្រាវជ្រាវនុយក្លេអ៊ែររបស់អឺរ៉ុប (The European Organization for Nuclear Research ជាភាសាបារាំង Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire ដែលគេស្គាល់ថា CERN បានប្រកាសថា World wide web គឺអាចប្រើប្រាស់ដោយសេរីសម្រាប់មនុស្សទូទៅ។ World wide web ត្រូវបានរកឃើញដោយលោក Tim Berners-Lee នៅឆ្នាំ ១៩៨៩
ពេលដែលលោកធ្វើការឲ្យ CERN ។
សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាពលរដ្ឋបានស្គាល់និងបានប្រើប្រាស់វិបសាយនៅទសវត្សរ៍៩០ ហើយក្រោយមកការបង្កើតវិបសាយក៏មានចំពោះស្ថាប័នមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនិងស្ថាប័នរដ្ឋនានា បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់ការផ្សព្វផ្សាយ ការផ្ទុក និងការស្វែងរកព័ត៌មាន។
ទោះជាយ៉ាងក្ដី វិបសាយទាំងនោះភាគច្រើនមានព័ត៌មាននិងឯកសារជាភាសាអង់គ្លេស ហើយមិនសូវមានជាភាសាខ្មែរឡើយ។ នេះជាផលវិបាកមួយដល់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ដោយហេតុថាឯកសារផ្លូវការដែលគេត្រូវការនោះភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើជាភាសាខ្មែរ ហើយដែលគេពិបាកនិងរកឃើញនៅលើវិបសាយ។ ជាងនេះទៅទៀត ព័ត៌មាននៅលើវិបសាយរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ ភាគច្រើនមិនសូវត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឡើយ។ យើងតែងឃើញមានតួលេខចាស់ៗ ដែលពិបាកយកមកធ្វើជាឯកសារយោងពេលសរសេរអត្ថបទស្រាវជ្រាវឬអត្ថបទផ្សេងៗ។
ចំពោះឯកសារនិងព័ត៌មានជាលក្ខណៈបោះពុម្ពវិញ មិនមានលក្ខណៈប្រមូលផ្ដុំឡើយគឺនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានការលំបាកក្នុងការស្វែងរកនិងត្រូវចំណាយពេលច្រើន។ អ្នករកឯកសារអាចនិងជួបការលំបាកមួយទៀតដោយម្ចាស់ឯកសារមិនចង់ចែករំលែកព័ត៌មានដោយគេមិនទាន់យល់អំពីតម្លៃនៃការធ្វើបែបនេះ។
តាមអត្ថបទមួយរបស់រស្មីកម្ពុជាដែលត្រូវបានដកស្រង់ផ្សព្វផ្សាយឡើងវិញនៅលើ វិបផតថលស្ត្រី បានឲ្យដឹងថា "កាលពីដើមសប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះ មាននិស្សិតមួយក្រុមបានពិភាក្សាគ្នាអំពីការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ ខ្លួននៅក្នុងជំនួបសិក្សាមួយនៅក្នុងទីធ្លានៃសកលវិទ្យាល័យនៅ ទីក្រុងភ្នំពេញដើម្បីបំពេញកិច្ចការយកទៅឲ្យសាស្ត្រាចារ្យរបស់ពួក គេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលរស្មីកម្ពុជាបានចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺការរអ៊ូរទាំពីកង្វះខាតឯកសារនៅក្នុងបណ្ដាវើបសាយក្រសួងរបស់ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ពួកគេបានរអ៊ូរទាំថា បណ្ដាវើបសាយរបស់បណ្ដាក្រសួងស្ទើរតែទាំងអស់មិនមានព័ត៌មានគ្រប់ គ្រាន់សម្រាប់បម្រើការស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេឡើយ ហើយព័ត៌មានទាំងនោះទៀតសោត គឺភាគច្រើនជាព័ត៌មានដែលមិនទាន់សភាពការណ៍ទៅទៀត។ "
មានករណីមួយបានលើកឡើងអំពី ផលប៉ះពាល់នៃកង្វះខាតព័ត៌មាន។ លោកស្រីហូយ សុជីវណ្ណីប្រធានស្ដីទីនៃអង្គការ CEDAW នាសិក្ខាសាលាមួយកាលពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា ស្ដីពី CEDAW ពិនិត្យការស្រាវជ្រាវលើប្រសិទ្ធិភាពអនុវត្តច្បាប់ ដើម្បីលើកស្ទួយដល់សិទ្ធិស្ត្រីបានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងការជួញដូរមនុស្សថា គេបានរកឃើញពីមូលហេតុនៃបញ្ហាគឺបណ្ដាលមកពី"...កង្វះខាតព័ត៌មាននៃ ការបោកប្រាស់..."
រដ្ឋាភិបាលគួរដឹងថាការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ ស្ថាប័ននិមួយៗជាពិសេសគឺការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈវិប សាយ ដែលជាការសម្ដែងឲ្យឃើញនូវសុឆន្ទៈរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដោយហេតុថាព័ត៌មានដែលស្ថាប័នដាក់លើវិបសាយនោះ នឹងឆ្លុះបញ្ចាំងអំពី ដំណើរការនិងការប្រព្រឹត្តទៅ និងអំពីតម្លាភាពនិងគណនេយ្យ ភាពរបស់ស្ថាប័ននោះ។ ការដែលមិនបានផ្ដល់ព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់នឹងបង្កើតឲ្យមានស្ថានភាពខ្វះខាតព័ត៌មាន នាំឲ្យមានការមន្ទិលសង្ស័យនិងនាំឲ្យមានភាពអវិជ្ជមានដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ។ នៅប្រទេសអភិវឌ្ឍ ប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិចូលទៅកាន់ព័ត៌មានសឹងតែទាំងអស់របស់ស្ថាប័នរដ្ឋ ទាំងស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ និងនីតិប្រតិបត្តិ។ ប្រជាពលរដ្ឋប្រទេសទាំងនោះ ក៏មានសិទ្ធិសួរដេញដោលប្រសិនបើឃើញមានករណីមិនប្រក្រតីណាមួយ។ ប្រការនេះបាន ធ្វើឲ្យការអនុវត្តនិងការត្រួតពិនិត្យមានតុល្យភាព។
ហេតុដូច្នេះហើយដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជំរុញឲ្យមានការចូលរួមឲ្យបានច្រើនក្នុងដំណើរការលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងដើម្បីសម្ដែងនូវឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈនោះ គួរស្ថាប័នរដ្ឋយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើខ្លឹមសារនិងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលដល់អ្នកមើលក្នុងការចូលទៅស្វែងរកព័ត៌មាននានាតាមសេចក្ដីត្រូវការ។ រដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវមានគោលនយោបាយ លើកទឹកចិត្តដល់ការចែករំលែកព័ត៌មានសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។
ជាមួយគ្នានោះ យើងសូមវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះប្រព័ន្ធសារព័ត៌មានខ្មែរដែលបានបំពេញតួនាទីជាអ្នកពាំនាំការពិតដល់អ្នកអាន ដោយបានធ្វើការឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីស្ថានភាពរវាងសេចក្ដីត្រូវការនិងការផ្គត់ផ្គង់ព័ត៌មាននៅប្រទេសកម្ពុជាដែលយើងទាំងអស់គ្នាកំពុងជួបប្រទះ៕