នារីត្រូវខ្មែរក្រហមយកទៅសម្លាប់ដោយមិនដឹងមូលហេតុចំណែកបងប្រុសពីរនាក់ទៀតបាត់ខ្លួនរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
នារីបានរៀបរាប់អំពីរបបខ្មែរក្រហមទាំងស្រក់ទឹកភ្នែកថា នៅឆ្នាំ១៩៧៥នាងនិងក្រុមគ្រួសារមានគ្នាប្រហែលជា១០នាក់ត្រូវបានខ្មែរក្រហមជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញតាមផ្លូវលេខ២ឆ្ពោះទៅស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ។ នៅខេត្តតាកែវខ្មែរក្រហមបានចាត់តាំងឲ្យគ្រួសាររបស់នាងស្នាក់នៅផ្ទះឈើតូចមួយខ្នងដែលមានសមាជិកប្រហែលជា១០នាក់។ បន្ទាប់មកប្រធានកងបានចាត់តាំងឲ្យម្ដាយនាងចូលក្នុងកងចល័ត។ ចំណែកឪពុកនៅក្នុងកងឃ្វាលគោ។ ពូនិង បងប្រុសនៅក្នុងកងយុវជនបងស្រីនៅក្នុងកងកុមារនិងនារីនៅក្នុងមណ្ឌលមើលក្មេងៗ (មិនទាន់បានចូលក្នុងកងកុមារទេ)។ មួយរយៈក្រោយមកប្រធានកងស្រាប់តែនិយាយថា នាងជិតគ្រប់អាយុចូលទៅក្នុងកងកុមារហើយរួចក៏ដកនាងទៅកងថ្មីមួយទៀតគឺនៅជាមួយយាយនាងវិញ។ នៅទីនោះនាងហូបមិនដែលបានគ្រប់គ្រាន់ទេ គឺមានតែបបររាវបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ។
នារីបានបន្តទៀតថា នៅឆ្នាំ១៩៧៨ម្ដាយរបស់ខ្ញុំបានប្រាប់ខ្ញុំថា «ម៉ែបានឃើញបងប្រុសធំនៅក្នុងកងយុវជនមានជំងឺហើមស្លេកស្លាំងដើរមិនរួចទេព្រមទាំងមានទឹកមុខក្រៀមក្រំទៀតពេលដែលជួបម៉ែម្ដងៗតែងតែសុំបបរហូប»។ ពីរ-បីថ្ងៃក្រោយមកខ្ញុំខានជួបគាត់រហូត។ ក្រោយពីបងប្រុសរបស់ខ្ញុំបាត់ខ្លួនមិនបានប៉ុន្មានផង ឪពុករបស់ខ្ញុំក៏បានរបួសជើងដោយសារធ្លាក់ពីលើដើមអម្ពិល។ របួសនោះធ្ងន់រហូតដល់ដើរមិនរួច ប្រធានកងក៏បញ្ជូនឪពុករបស់ខ្ញុំទៅព្យាបាលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមួយអស់រយៈពេលប្រហែលជាមួយសប្ដាហ៍។ ក្រោយពេលត្រឡប់មកសម្រាកនៅផ្ទះបានពីរយប់នៅវេលាម៉ោងប្រហែល៦យប់ស្រាប់តែប្រធានកងឃ្វាលគោឈ្មោះតាតិបកាន់ខ្សែគោមួយចង្វាយធំដើរតម្រង់មកផ្ទះរបស់ខ្ញុំ ហើយស្រែកហៅឪពុករបស់ខ្ញុំថា «សមមិត្តម៉ុន គេហៅឲ្យទៅប្រជុំនៅក្នុងរោងគោ»។ ពេលនោះឪពុកខ្ញុំបានឆ្លើយតបវិញថា «បងអញ្ជើញទៅមុនចុះចាំខ្ញុំទៅតាមក្រោយ»។ ខ្ញុំនៅចាំព្រឹត្តិការណ៍យប់នោះយ៉ាងច្បាស់ថា «ខ្ញុំបានឃើញ កាយវិការរបស់ឪពុកខ្ញុំហាក់ដូចជាគាត់បានដឹងមុនថាគាត់ប្រាកដជាខ្មែរក្រហមយកទៅសម្លាប់ហើយ»។ បន្ទាប់មកគាត់បានឲ្យបងស្រីរបស់ខ្ញុំចងមុង ហើយគាត់ដើរមកជិតខ្ញុំ ហើយថើបខ្ញុំនិងថើបបងស្រីខ្ញុំ រួចបានផ្ដាំទៅបងស្រីខ្ញុំថា «កុំវាយប្អូន មើលប្អូនផង ប៉ាទៅរោងគោប្រជុំមួយភ្លែត ប៉ាមកវិញហើយ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ឪពុករបស់ខ្ញុំក៏បាត់ដំណឹងរហូត។
នៅពេលដែលយាយខ្ញុំ ម្ដាយខ្ញុំ និងបងស្រីបានដឹងថា ឪពុកខ្ញុំបាត់ខ្លួន សំឡេងទ្រហោយំជាខ្លាំងរហូតធ្វើឲ្យខ្ញុំភ្ញាក់ដឹងខ្លួន រួចដើរមកជិតពួកគាត់សួរថា ហេតុអីបានជាយំ? ពួកគាត់បានប្រាប់ខ្ញុំថា ឪពុកយើងបានស្លាប់ហើយ។ ដោយសារតែខ្ញុំទើបតែមានអាយុ៥ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មិនទាន់យល់ពាក្យថាស្លាប់ ដូច្នេះខ្ញុំមិនបានយំទេហើយខ្ញុំតែងតែទៅរង់ចាំមើលផ្លូវឪពុករបស់នៅរាល់ពេលល្ងាចឡើងក្រែងគាត់បានផ្លែឈើយកមកផ្ញើខ្ញុំ ព្រោះនៅពេលដែលត្រឡប់មកពីឃ្វាលគោវិញ គាត់បានបេះផ្លែឈើ (ត្របែក អម្ពិល រពាក់) មកផ្ញើខ្ញុំហើយ។ ជាច្រើនលើកច្រើនសា ខ្ញុំនៅតែរង់ចាំផ្លូវឪពុករបស់ខ្ញុំ ពេលនោះយាយរបស់ខ្ញុំព្រួយបារម្ភចំពោះខ្ញុំជាខ្លាំង ហើយតែងតែព្យាយាមពន្យល់ប្រាប់ខ្ញុំថា «ឪពុកចៅស្លាប់ហើយ»។
ប៉ុន្មានខែក្រោយមក ប្រធានកងក៏បានជម្លៀសគ្រួសាររបស់ខ្ញុំទៅរស់នៅសហករណ៍មួយដែលមានរោងមួយយ៉ាងវែង ហើយមានមនុស្សរស់នៅជាច្រើន ទើបខ្ញុំឈប់ចាំមើលផ្លូវឪពុករបស់ខ្ញុំ។ នៅទីនោះការរស់នៅមានសភាពតឹងតែងជាងកន្លែងមុនទៅទៀត ប្រសិនបើធ្វើអ្វីខុសអង្គការនឹងយកទៅសម្លាប់ជាមិនខានឡើយ។ ជាក់ស្ដែងពេលដែលម្ដាយរបស់ខ្ញុំនឹកឃើញឪពុកនិងបងប្រុសរបស់ខ្ញុំម្ដងៗគាត់យំកាន់តែខ្លាំងឡើងៗរហូតធ្វើឲ្យប្រធានកង ឈ្មោះយាយនួនបានគំរាមគាត់ថា «សមមិត្តឯងកុំយំបើហ៊ានយំទៀតអញយកទៅសម្លាប់ចោលហើយ ព្រោះសមមិត្តឯងយំបំផុសបំផុលអីចឹងមិត្តឯងជាខ្មាំង»។ ម្ដាយខ្ញុំឮហើយបានតបវិញថា «បើសម្លាប់ក៏សម្លាប់ចុះ ព្រោះប្ដីនិងកូនប្រុសខ្ញុំស្លាប់អស់ហើយ»។ ពេលនោះយាយនួនមិនបានដាក់ទណ្ឌកម្មម្ដាយខ្ញុំទេ។ ប៉ុន្តែក្រោយមកស្រាប់តែមានអ្នករាយការណ៍ប្រាប់យាយនួនថា ឪពុកខ្ញុំគឺជាទាហានស័ក្ដិ៥ ចំណែកម្ដាយខ្ញុំស័ក្ដិ៣។ ឮភ្លាមយាយនួននាំគ្នាទៅឆែកឆេរកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ម្ដាយខ្ញុំរួចក៏រកឃើញហូលផាមួងរបស់ម្ដាយខ្ញុំដែលគាត់ខំលាក់ទុក (ពេលគាត់មានមុខរបរជាអ្នកលក់ហូលផាមួង)។ បន្ទាប់មកយាយនួនបានចោទម្ដាយខ្ញុំថាជាពួកសក្ដិភូមិ រួចបញ្ជាឲ្យចាប់ម្ដាយខ្ញុំទៅឃុំទុកប្រហែលជា៥-៦ថ្ងៃ។ នៅពេលល្ងាច នួនបានបណ្ដើរ ម្ដាយខ្ញុំយកទៅធ្វើទារុណកម្ម ដោយវាយនឹងខ្សែតីដើម្បីសួរចម្លើយ។ នួនបានសួរម្ដាយខ្ញុំថា «ស័ក្ដិ៣មែនឬមិនមែន?» ម្ដាយខ្ញុំបានឆ្លើយតបវិញថា «គាត់មិនមែនស័ក្ដិទេ គាត់គ្រាន់តែជាមេផ្ទះ និងមានលក់ហូលផាមួងប៉ុណ្ណោះ»។ ដោយសារតែមិនជឿសម្ដីរបស់ម្ដាយខ្ញុំ នួនបានវាយម្ដាយរបស់ខ្ញុំរហូតដល់មានស្នាមជាំពេញខ្លួន។ ប៉ុន្តែនៅតែរកមិនឃើញកំហុស នួនបែរជាដាក់ទណ្ឌកម្មឲ្យម្ដាយរបស់ខ្ញុំ គាស់គល់ឈើក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃឲ្យហើយមួយគល់ បើមិនហើយតាមផែនការនេះទេ នឹងយកទៅសម្លាប់ចោលហើយ។ ពេលនោះខ្ញុំបានត្រឹម តែអង្គុយក្រោមដើមត្រាវសម្លឹងមើលម្ដាយរបស់ខ្ញុំគាស់គល់ឈើតែម្នាក់ឯងប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែម្ដាយរបស់ខ្ញុំសំណាងណាស់ដោយនៅទីនោះប្រុសៗមានចិត្តអាណិតម្ដាយខ្ញុំ រួចបានលួចទៅជួយគាស់គល់ឈើនោះឲ្យរួចតាមផែនការ។ បន្ទាប់មក នួនបានដោះលែងម្ដាយ ខ្ញុំឲ្យទៅរស់នៅក្នុងកងធម្មតាវិញ។
ចំណែកម្ដាយមីងរបស់ខ្ញុំ ក៏ត្រូវខ្មែរក្រហមធ្វើបាបស្ទើរតែបាត់បង់ជីវិតដែរ។ ខ្ញុំនៅចាំបានថា ពេលមួយនៅវេលាថ្ងៃត្រង់ ម្ដាយមីងរបស់ខ្ញុំឃើញអាវដែលទុកចោល គាត់ក៏បានទៅលួចកាត់ឡេវអាវនោះ ប្រហែលជាប្រាំឡេវអាវ។ ពេលប្រធានកងមកទាន់ក៏ដាក់ទណ្ឌកម្មគាត់ ដោយប្រើឲ្យក្មេងៗជីករណ្ដៅមួយ រួចឲ្យបងស្រីខ្ញុំ និងកុមារបួនប្រាំនាក់ទៀតយកដីលុបគាត់។ ប្រហែលជា៥-១០នាទីក្រោយមកប្រធានកងបានឲ្យក្មេងៗទាំងនោះកាយដីចេញវិញ។
នៅ១៩៧៩ កម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមម្នាក់ (មិនចាំឈ្មោះ) ដែលជាអ្នកដើរតាម នួន បានជួយមកប្រាប់ម្ដាយខ្ញុំឲ្យឆាប់នាំគ្នារត់គេចខ្លួនទៅ ព្រោះនួនមានគម្រោងការ បញ្ជាឲ្យគេជីករណ្ដៅរួចហើយ ដើម្បីយកក្រុមគ្រួសារសមមិត្តខ្ញុំយកទៅកម្ទេចចោល ដោយសារតែមានអ្នករាយការណ៍មកថា ម្ដាយខ្ញុំជាស័ក្ដិ៣ ប្ដីស័ក្ដិ៥។ ម្ដាយខ្ញុំឮដូច្នេះគាត់បានប្រមូលបងប្អូន និងកូនៗទាំងអស់ឲ្យនៅជុំគ្នា រួចនាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនមកទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅតាមផ្លូវខ្ញុំបានឃើញមនុស្សស្លាប់ និងរបួសជាច្រើនដោយសារគ្រាប់ផ្លោង និងការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកងទ័ពខ្មែរក្រហមនិងកងទ័ពវៀតណាម។ ធ្វើដំណើរជាច្រើនថ្ងៃក្រោយមក គ្រួសាររបស់ខ្ញុំក៏បានមកដល់ក្រុងភ្នំពេញ។
ពេលដែលទៅដល់លំនៅស្ថានដែលធ្លាប់រស់នៅ ម្ដាយរបស់ខ្ញុំសប្បាយចិត្តជាខ្លាំង ព្រោះលែងរស់នៅក្នុងសភាពភ័យខ្លាចទៀតហើយ។ ប៉ុន្តែមួយសន្ទុះក្រោយមក ម្ដាយរបស់ខ្ញុំស្រាប់តែស្រក់ទឹកភ្នែកដោយមិនដឹងខ្លួនព្រោះនឹកដល់កូនដែលបានបាត់ខ្លួននៅក្នុងរបបនោះ។ ដោយមិនអស់ចិត្តម្ដាយរបស់ខ្ញុំបានរើសដុំថ្មមួយកូនដុំមកសរសេរលើជញ្ជាំងផ្ដាំទៅបងប្រុសខ្ញុំថា «ឪពុកកូនស្លាប់ហើយម្ដាយនៅរស់ទេ បើកូននៅរស់ហើយឃើញអក្សរនេះ កូនចាំម្ដាយនៅទីនេះ ម្ដាយនឹងមកជួបកូន»។
នៅឆ្នាំ១៩៨១ ម្ដាយរបស់ខ្ញុំបានធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សាបឹងសាឡាង ហើយខ្ញុំក៏បានចូលរៀននៅទីនោះដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ ខ្ញុំបានប្រលងជាប់បាក់ឌុប ហើយបានដាក់ពាក្យប្រលងធ្វើជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ និងមនុស្សសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យភ្នំពេញ។ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ ខ្ញុំបានទៅបង្រៀននៅវិទ្យាល័យជា ស៊ីម ខេត្តតាកែវ។ មួយឆ្នាំក្រោយមក ខ្ញុំក៏បានផ្លាស់មកបង្រៀននៅសាលានាយកដ្ឋានស្រាវជ្រាវគរុកោសល្យទីក្រុងភ្នំពេញវិញ។
នៅឆ្នាំ២០០៩ ខ្ញុំត្រូវបានក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាសហការជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាជ្រើសរើសធ្វើជាគ្រូបង្គោលថ្នាក់ជាតិបង្រៀនប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ ខ្ញុំសប្បាយចិត្តជាខ្លាំង ដែលខ្ញុំមានវត្តមាននៅក្នុងកម្មវិធីនេះ ព្រោះអាចជួយផ្សព្វផ្សាយឲ្យសិស្សបានដឹងកាន់តែច្រើនពីរបបខ្មែរក្រហម ជាពិសេសអប់រំពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍កុំឲ្យកើតមានជាលើកទីពីរទៀត។ «វាមានសារសំខាន់ណាស់សម្រាប់សិស្សនៅតាមសាលា ក៏ដូចជាក្មេងៗជំនាន់ក្រោយទៀតបានដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន៕
